Kısırlaştırma metabolizmayı nasıl değiştirir?
Kısırlaştırmadan sonra hormon dengesi değişir. Vücudun harcadığı enerji azalır, buna karşılık iştah çoğu zaman artar. Önüne aynı miktarda mama konan hayvan, ihtiyacından fazlasını almaya başlar.
Bu değişim kedilerde ayrıntılı olarak incelendi. Kısırlaştırılan dişi kedilerde açlık metabolizma hızının düştüğü[1], erkek kedilerde ise yeme miktarının ameliyattan sonraki üçüncü günden itibaren belirgin şekilde arttığı gösterildi.[2] Kısacası kilo artışının asıl nedeni, artan iştaha rağmen aynı miktarda mama verilmeye devam edilmesidir.
Kilo artışı genellikle ameliyattan sonraki ilk aylarda başlar ve fark edilmeden ilerler. Bu nedenle beslenme düzenini kısırlaştırmayla birlikte, iyileşme süreci biter bitmez gözden geçirmek gerekir.
Porsiyonu doğru ölçmek
Paketteki besleme tablosu, hayvanın ulaşması gereken ideal kiloya göre okunur; şu anki kilosuna göre değil. Fazla kilolu bir hayvana mevcut kilosunun miktarını vermek kilo almaya devam etmesine yol açar.
- Günlük miktarı mutfak tartısıyla tartın. Ölçü kabıyla ayrılan porsiyonların bir araştırmada hedeften %18 eksik ile %80 fazla arasında saptığı görüldü.[3]
- Günlük miktarı iki ya da daha fazla öğüne bölün. Kediler için gün boyu küçük öğünler uygundur.
- Ödül mamaları ve sofra artıkları günlük enerjinin %10’unu geçmesin; verdiğiniz ödülü günlük mamadan düşün.[4]
- Ayda bir tartın. Kaburgalar hafif bir dokunuşla hissedilmeli, yukarıdan bakınca bel çizgisi görülmelidir.[5]
Doğru mamayı seçmek
Kısırlaştırılmış hayvanlar için hazırlanan mamalar daha az yağ ve enerji içerir, buna karşılık protein oranı yüksek tutulur. Böylece kalori azalırken kas kütlesi korunur. Lif içeriği tokluk hissini destekler, L-karnitin ise yağın enerjiye dönüşümüne yardımcı olur.
Kedilerde kısırlaştırma, idrar yolu sorunları için de bir risk etkenidir. Kısırlaştırılmış kedi mamalarında mineral dengesi bu nedenle ayrıca önemlidir. Prestige Adult Sterilised tariflerinde idrar pH’ı veteriner gözetiminde test edilmiştir.
Hareket ve oyun
Kilo kontrolü yalnızca mamayla sağlanmaz. Köpeklerde günlük yürüyüş süresini korumak, kedilerde ise günde birkaç kez kısa oyun seansları yapmak harcanan enerjiyi artırır. Mama dağıtan oyuncaklar kedilerin yemek yeme hızını düşürür ve onları hareket ettirir.
Kilo zaten alındıysa
Hayvan ideal kilosunun belirgin şekilde üzerindeyse, yalnızca porsiyonu azaltmak çoğu zaman yeterli olmaz: miktar çok düştüğünde gerekli besin öğeleri de azalır ve hayvan sürekli aç kalır. Bu durumda veteriner hekiminizle bir kilo verme planı yapmanızı öneririz.[4]
Protect Obésité, aşırı vücut ağırlığının azaltılması amacıyla hazırlanmış bir veteriner diyet mamasıdır (PARNUT). Düşük kalorili ve yüksek proteinli formülü kas kütlesini korurken kilo vermeyi kolaylaştırır; chia tohumu, psyllium ve çözünmez lifler tokluk sağlar. Böbrek yetmezliği olan hayvanlarda ve büyüme döneminde kullanılmaz.
Fazla kilonun bedeli
Birkaç fazla kilo zararsız görünebilir, ama uzun dönemde sağlığa yansır. Kuzeydoğu ABD’deki 27 veteriner kliniğinde 1.457 kedinin dört buçuk yıl izlendiği çalışmada, fazla kilolu kedilerde şeker hastalığı ideal kilodaki kedilere göre belirgin şekilde daha sık görüldü; obez kedilerin topallama nedeniyle veterinere götürülme olasılığı da birkaç kat yüksekti.[6]
Köpeklerde de tablo farklı değil. Kardeş Labradorların ömür boyu izlendiği çalışmada, eşlerinden %25 daha az mamayla ince tutulan köpekler ortanca olarak yaklaşık 1,8 yıl daha uzun yaşadı ve kronik hastalıklar onlarda daha geç başladı.[7] Kısırlaştırmadan sonraki ilk aylar, bu farkın oluşmaya başladığı dönemdir.
İlk üç ay için plan
Ameliyattan sonraki üç ay boyunca şu adımlar kiloyu kontrol altında tutmaya yeter:
- Ameliyattan önce hayvanınızı tartın ve bu kiloyu not edin; hedef, bu kiloyu korumaktır.
- İyileşme bittiğinde kısırlaştırılmış hayvanlara uygun mamaya 7 günde geçin.
- Günlük miktarı paket tablosundan ideal kiloya göre okuyun ya da hesaplayıcımızı kullanın.
- İlk üç ay iki haftada bir tartın. Kilo %5 artarsa günlük miktarı yaklaşık %10 azaltın ve iki hafta sonra yeniden tartın.
- Ödülleri günlük miktardan ayırın; gün başında ödül payını kenara koymak hesabı kolaylaştırır.
Hızlı ya da açıklanamayan kilo değişimi, çok su içme, sık idrara çıkma ya da halsizlik varsa mamayı değiştirmeden önce veteriner hekiminize danışın. Bu belirtiler kilodan bağımsız bir sağlık sorununa işaret edebilir.







