AKADEMİ · KEDİ · 8 DAKİKA

Kedilerde idrar taşı: struvit ve kalsiyum oksalat farkı, beslenmenin rolü

Kedilerde en sık görülen iki idrar taşı türü struvit ve kalsiyum oksalattır. Struvit taşları uygun bir diyetle çözülebilir; kalsiyum oksalat taşları çözülmez ama tekrar riski beslenmeyle azaltılabilir.

Pro-Nutrition Türkiye · Bilimsel inceleme: Pierre Jaouen, ziraat yüksek mühendisi (hayvan besleme), Sopral Ar-Ge Direktörü · Son güncelleme: 19 Kasım 2026 · 4 bilimsel kaynak
Yatakta kedisiyle burun buruna duran çocuk

Belirtiler

İdrar yolu sorunu olan kedi çoğu zaman sessizce zorlanır. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa veteriner hekime gidin:

  • Sık sık kum kabına gidip az idrar yapmak ya da hiç yapamamak
  • İdrar yaparken zorlanmak, ağlamak
  • İdrarda kan ya da pembe renk
  • Kum kabı dışına idrar yapmak, genital bölgeyi sık yalamak

Struvit ve kalsiyum oksalat arasındaki fark

Struvit taşları magnezyum, amonyum ve fosfattan oluşur ve genellikle bazik (yüksek pH’lı) idrarda oluşur. Mineral dengesi ve idrar pH’ı uygun hale getirildiğinde çözülebilirler.[1]

Kalsiyum oksalat taşları ise hiçbir diyetle çözülmez; mevcut taşın veteriner hekim tarafından alınması gerekir.[1] Bu aşamadan sonra beslenmenin amacı, taşın yeniden oluşma riskini azaltmaktır. Düşük oksalatlı hammaddeler ve dengeli mineral içeriği bu amaçla seçilir.

Su tüketimi her şeyden önce gelir

İdrar ne kadar seyreltik olursa kristallerin bir araya gelip taş oluşturması o kadar zorlaşır. Kediler doğal olarak az su içer; bu yüzden su tüketimini teşvik etmek idrar sağlığının temelidir. Amerikan Veteriner İç Hastalıkları Koleji’nin (ACVIM) uzlaşı raporu da her iki taş türünün önlenmesinde idrarın seyreltilmesini temel önlem olarak gösterir.[1]

  • Evin farklı yerlerine birden fazla su kabı koyun; kapları mama kabından uzak tutun.
  • Akan suyu seven kediler için su pınarı kullanın.
  • Kuru mamanın yanında yaş mama vermek su alımını artırır.
  • Kum kabını temiz tutun; kirli kum kabı kedinin idrarını tutmasına neden olabilir.

Veteriner diyet mamasının rolü

Etiketinde "struvit taşlarının çözülmesi" gibi bir amaç yazan mamalar, Avrupa mevzuatındaki özel beslenme amaçlı mama (PARNUT) sınıfındadır. Bu amaç ancak resmî listede tanımlı olduğunda ve mama listedeki bileşim şartlarını karşıladığında yazılabilir.[2]

Protect Urinary kedi maması üç amaç taşır: struvit taşlarının çözülmesi, struvit taşlarının tekrarının azaltılması ve oksalat taşı oluşumunun azaltılması. Etikette önerilen süreler struvit çözülmesi için 5–12 hafta, tekrarın azaltılması için başlangıçta 6 aya kadardır. Klinik deneyde struvit taşlarında 17 günde %100’e varan çözülme görülmüştür.

Diyet mamasının başarılı olması için tek başına verilmesi gerekir; başka mama ya da ödülle karıştırmak idrar pH’ını bozar. Protect Urinary böbrek ya da kalp yetmezliği olan kedilerde, büyüme döneminde, gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Taş geçtikten sonra

Taş çözüldükten ya da alındıktan sonra veteriner hekiminiz diyetin devam edip etmeyeceğine karar verir. Sağlıklı yetişkin kedilerde, idrar pH’ı veteriner gözetiminde test edilmiş bir günlük mamaya geçilebilir. Fazla kilo ve stres de idrar yolu sorunlarını tetikler; ideal kiloyu korumak önemlidir.

Her idrar sorunu taş değildir

Kum kabına sık gidip az idrar yapan her kedide taş bulunmaz. Uzun süren alt idrar yolu belirtileri olan kedilerin çoğunda standart muayene ve tahlillerde belirli bir neden saptanmaz; bu tabloya idiyopatik sistit denir.[3] Stres, ev ortamındaki değişiklikler ve az su içme belirtileri tetikleyebilir.

  • Kum kabı sayısı kedi sayısından bir fazla olsun ve sessiz yerlere konsun.
  • Taşınma, yeni bir hayvan ya da misafir gibi değişikliklerde kedinin saklanabileceği bir alan bırakın.
  • Günde birkaç kez kısa oyun seansları stresi azaltır ve hareketi artırır.

Belirtiler taşa da sistite de bağlı olabileceği için ayrımı yalnızca veteriner hekim yapabilir.

Yaş mama ne kadar fark eder?

Kontrollü bir çalışmada sağlıklı yetişkin kediler, yalnızca nem oranı farklı olan aynı mamayla üçer hafta beslendi. %73 nemli mamayla beslenen kediler toplamda daha fazla su aldı; idrarları daha seyreltik oldu ve kalsiyum oksalat taşı oluşum riskini gösteren doygunluk değeri düştü.[4]

Kuru mamaya ek olarak yaş mama vermek ya da taneleri ılık suyla ıslatmak bu yüzden pratik bir önlemdir. Diyet mamasıyla beslenen kedilerde ise ek yiyecek vermeden önce veteriner hekiminize danışın.

Veteriner hekime ne zaman başvurmalı?

Erkek kedide idrar yolunun tıkanması hayatı tehdit eder. Kediniz kum kabına gidip idrar yapamıyorsa beklemeyin, aynı gün veteriner hekime gidin. Diyet mamasına başlamadan önce taş türünün belirlenmesi gerekir.

Bu konuda önerdiğimiz mamalar

Pro-Nutrition Protect Urinary Üriner Sistem Sorunları İçin Kedi Maması paketiSTRUVİT VE OKSALAT TAŞI İÇİN DİYETProtect UrinaryÜriner Sistem Sorunları İçin Kedi MamasıÜrünü inceleyin →Pro-Nutrition Prestige Adult Sterilised Tavuklu Kısırlaştırılmış Kedi Maması paketiSAĞLIKLI KISIR KEDİLER İÇİN GÜNLÜK MAMAPrestige Adult SterilisedTavuklu Kısırlaştırılmış Kedi MamasıÜrünü inceleyin →Pro-Nutrition Prestige Adult Sterilised Balıklı Kısırlaştırılmış Kedi Maması paketiSAĞLIKLI KISIR KEDİLER, BALIKLIPrestige Adult SterilisedBalıklı Kısırlaştırılmış Kedi MamasıÜrünü inceleyin →Pro-Nutrition Protect Obésité Aşırı Kilo Sorunları İçin Kedi Maması paketiKİLO FAZLASI DA VARSAProtect ObésitéAşırı Kilo Sorunları İçin Kedi MamasıÜrünü inceleyin →

Protect serisi veteriner diyet mamalarıdır; kullanmadan önce veteriner hekiminize danışın. Kullanılmaması gereken durumlar her ürünün sayfasında yazılıdır.

Sık sorulanlar

Protect Urinary’yi sağlıklı kedim de yiyebilir mi?

Protect Urinary yetişkin kedinin günlük ihtiyacını karşılayan tam bir mamadır; aynı evdeki sağlıklı bir yetişkin kedinin ondan yemesi sorun yaratmaz. Ancak üriner sorunu olmayan bir kediyi bu diyetle beslemenin bilinen bir faydası yoktur.

Diyet mamasını ne kadar süre kullanmalıyım?

Etikette yazan süreler struvit çözülmesi için 5–12 hafta, tekrarın azaltılması için başlangıçta 6 aya kadardır. Süreyi kontrol muayenelerine göre veteriner hekiminiz belirler.

Kediler hangi yaşta idrar taşına yatkındır?

İdrar taşı her yaşta görülebilir. Kısırlaştırma, fazla kilo, az su içme, hareketsizlik ve stres riski artıran etkenlerdir.

Kedimin idrar sorunu stresle ilgili olabilir mi?

Evet. İdiyopatik sistit olarak adlandırılan tabloda stres belirtileri tetikleyebilir. Ancak aynı belirtiler taş ya da enfeksiyondan da kaynaklanabilir; önce veteriner hekiminizin nedeni belirlemesi gerekir.

Bilimsel kaynaklar

  1. Lulich JP, Berent AC, Adams LG ve ark. ACVIM Small Animal Consensus Recommendations on the Treatment and Prevention of Uroliths in Dogs and Cats. J Vet Intern Med. 2016;30(5):1564–1574. Kaynağa git ↗
  2. Avrupa Komisyonu. Özel beslenme amaçlı yemlerin kullanım amaçları listesini belirleyen (AB) 2020/354 sayılı Tüzük. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, 2020. Kaynağa git ↗
  3. Buffington CAT. Idiopathic cystitis in domestic cats—beyond the lower urinary tract. J Vet Intern Med. 2011;25(4):784–796. Kaynağa git ↗
  4. Buckley CMF, Hawthorne A, Colyer A, Stevenson AE. Effect of dietary water intake on urinary output, specific gravity and relative supersaturation for calcium oxalate and struvite in the cat. Br J Nutr. 2011;106(Suppl 1):S128–S130. Kaynağa git ↗

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Ürün bilgileri Sopral S.A. teknik föylerinden alınmıştır.

Akademi'den diğer yazılar

Golden retriever köpekleriyle oturma odasında bir aileKÖPEK7 dk okumaKöpeklerde idrar taşıStruvit ve kalsiyum oksalat taşları köpekte nasıl oluşur, enfeksiyonun rolü nedir ve beslenme tedaviye nasıl katkı sağlar?Okuyun →KEDİ VE KÖPEK4 dk okumaPARNUT nedir?Veteriner diyet mamalarının yasal sınıfı. Bir mamaya “struvit taşlarının çözülmesi” yazılabilmesi için hangi şartlar gerekir?Okuyun →Mama kaplarının yanında köpek ve sahibiKEDİ VE KÖPEK5 dk okumaKısırlaştırma sonrası kilo kontrolüKısırlaştırılan kedi ve köpeklerin enerji ihtiyacı azalır, iştahı ise çoğu zaman artar. İlk aylarda alınan kiloyu geri vermek, almamaktan çok daha zordur.Okuyun →Sahibine başını yaslayan yetişkin kediKEDİ VE KÖPEK5 dk okuma8 yaşından sonra beslenmeYaş ilerledikçe hareket azalır, kas kütlesi erir, eklemler, böbrekler ve kalp daha fazla özen ister. Doğru beslenme bu süreci yavaşlatmaz ama yaşam kalitesini korur.Okuyun →

Şehrinizde nerede bulunur?

Yetkili petshoplar ve veteriner klinikleri, adres ve telefonlarıyla.

Satış noktalarını görün